۱۵ تا از جذابترین عروسک های بومی ایران

 

همواره در دل تاریخ شهرها و مناطق مختلف ایران، عروسک های خاص خود را داشتند. تا جایی که اگر دست سازه های نیاکانمان را بشماریم، به بیش از ۲۵۰۰ نوع عروسک مختلف برمی خوریم. هرچند که تاکنون هیچ یک تبدیل به یک برند حتی در سطح ملی نشده اند. عروسک ها یکی از وسایل انتقال فرهنگ بین اقوام و همچنین از بزرگسالان به کودکان است. همچنین فرهنگ یک جامعه را با خود در تاریخ جابه جا می کند. اما زمانی که شیوه ساخت آنها فراموش شود و حتی در خانه های مردم همان جامعه هم جایی نداشته باشند، یعنی مردم در پی تغییر فرهنگ خود هستند.

 

عروسک بِی – دزفول

عروسک بی (Bey) عروسکی بود که دزفولی ها آن را در جهیزیه عروس می گذاشتند. بی در لهجه دزفولی به معنای عروس است. عروسک بی هم لباس عروس بر تن می کرده است. لباس عروس های دزفولی شامل شلیته، دامن کوتاه و شلوار بود. دلیل این که درفولی ها عروسک را در جهیزیه عروس می گذاشتند این بود که عروسک قرار بود نقش سنگ صبور را برای تازه عروس بازی کند. به ویژه سنگ صبور عروسانی بود که در سنین پایین عروس می شدند.

عروسک بومی ایران - عروسک بی دزفول

عروسک دوتوک – روستای تاجمیر در استان خراسان جنوبی

عروسک های اصیل دوتوک را می توان کاملاً بومی منطقه روستای تاجمیر دانست. زیرا تمام پوشاک و ابزار لازم برای ساخت آن از همان منطقه تاجمیر تهیه می شود. دوتوک ها از پارچه های دور ریز و پشم گوسفند و موی بز ساخته می شدند. در نتیجه کاملاً با محیط زیست سازگار بوده و در صورت کنار گذاشتن آن، طبیعت می تواند ظرف سه ماه آن را تجزیه کند. در چهره سازی دوتوک اجزای صورت حذف می شوند و این به باورهای مردم روستا برمی گردد. اما پس از آماده شدن عروسک اجزای صورت به آن اضافه می شود. در طول فرایند ساخت نیز شعرهای بومی و خاطرات زندگی روستایی بیان می شد.

عروسک دوتوک

 

عروسک‌های گندمی ننه‌مرضیه – روستای عنبرته در استان مرکزی

ننه مرضیه که در روستانی عنبرته از توابع شهرستان شازند ساخته می شوند، عروسک بومی استان مرکزی است که دارای صورت پارچه ای دارند. اما بدن آنها از گندم که نماد از برکت است ساخته می شود. عروسک گندمی در اقوام و مناطق دیگر ایران نیز ساخته می شود که شکل و شمایل آنها خاص همان منطقه است. عروسک های گندمی که نماد برکت بود بیشتر از آنکه به عنوان سرگرمی کودکان استفاده شود، وسیله زینتی در خانه و یا سر سفره هفت سین محسوب می شد.

عروسک گندمی ننه مرضیه - عروسک بومی ایران

 

 

عروسک قورجوق – استان گلستان

عروسک قورجوق متعلق به قوم بزرگ ترکمن است و در مفهومی ترین حالت ممکن ساخته می شود. بدن او تکه ای چوب، سرش یک دکمه و لباسی نمادین از جنس لباس ترکمن ها دارد. اگر روی سر او حلقه ای می گذاشتند و چارقدی بر تن او می کردند، او را متأهل به شمار می آوردند. اما دلیل این موضوع که آنها صورت ندارند، به اعتقاد مردم این سرزمین برمی گردد. زیرا آنها عمیقاً اعتقاد دارند، خلقت و آفرینش خاص پروردگار است. آنها تنها فرم بدن او را می سازند تا یادآور شوند که بشر هیچ گاه نخواهد توانست دست به آفرینشی بی نقص بزند.

عروسک قورجوق

 

عروسک آروس – روستای قلعه قافه در استان گلستان

در استان گلستان عروسک بومی دیگری به نام آروس وجود دارد. آروس دست‌ساز زنان روستای قلعه قافه از توابع مینودشت است. آروس به دو شکل ساخته می شود، یکی با چهره و دیگری بدون چهره. آروس‌ها دارای سه نوع روسری به نام منذیل هستند. تمام لباس ها و رنگ به کار رفته در پارچه های لباس ها نیز کاملاً مربوط به همین منطقه می باشد. در منطقه بادرود هم مردم محلی عروسک هایی با نام آروس درست می کنند.

عروسک آروس ترکمن روستای قلعه قافه

 

هامون و اوشیدا – سیستان / نوهان و ماهکان – بلوچستان

عروسک های بومی منطقه سیستان و بلوچستان که کاملا رنگ و طرح آنجا را دارند. عروسک های هامون و اوشیدا خواهر و برادری از سیستان و عروسک های نوهان و ماهکان خواهر و برادری از بلوچستان هستند. جنس عروسک ها از نمد بوده و لباس آنها کاملا بومی است. این عروسک ها اکنون در بازار وجود دارند و کاملاً تجاری سازی شده اند. این اسامی نیز برای نمونه های تجاری عروسک های سیستان و بلوچستان انتخاب شده است.

عروسک هامون و اوشیدا و ماهکان

 

برای مشاهده انواع اسباب بازی روی “خرید اسباب بازی” ضربه بزنید

 

عروسک پوتک – سیستان

عروسک پوتک عروسکی بود که زنان نازا آن را می ساختند و از آن مانند بچه خود نگهداری می کردند. زنان آرزوهای خود را به پوتک می گفتند و سپس به قصد باردار شدن آن را نذر یک زیارتگاه می کردند. تا شاید امامزاده شفاعت کند و او نیز مادر شود. در کنار این زنان، مادرانی هم هستند که پوتک می سازند. آنها پوتک را در بالای گهواره نوزاد خود می گذارند تا نوزاد با آن سرگرم شود.عروسک پوتک سیستان و بلوچستان

 

عروسک لعبتک – سیستان

سیستان به عنوان شهری حماسی در ایران جایگاه فرهنگی ویژه ای دارد. لعبتک یکی دیگر از نشانه های فرهنگی این منطقه محسوب می شود. لعبتک از نوارهای سفید و باریک پارچه ای به دور شاخه درخت گز که خیلی صاف بود، تشکیل می شد. این عروسک در کرمان نیز ساخته می شود که به آن لوپتو می گویند.

در گذشته کلاه، چارقد و چادر بر سر او می‌کردند. اما در حال حاضر به جای چادر لباس‌های زیبای محلی بر تن لعبتک می کنند. لعبتک های قدیمی چشم و ابرو نداشتند، زیرا دارای روبند بر روی صورت خود بودند. اما لعبتک‌ های کنونی دارای چشم و ابرو هستند. چشم و ابرو با نخ و سوزن یا با جوهر گیاهی بومی در دو رنگ مشکی و قرمز، به وجود می آمد. موی لعبتک هم با کاموا یا موی بز طراحی می شود که در دو طرف صورت با سنجاق‌های تزئینی ثابت می‌شوند. لعبتک برای دلبری از بیننده، وسایل جانبی دیگری هم دارد. کلاه کوچکی که روی آن شال حریر می‌کشیدند، یکی از ای لوازم جانبی است که نمای فوق العاده زیبایی به او می دهد.

عروسک لعبتک عروسک لپتو کرمان و سیستان

 

بی بی کگ – استان یزد

عروسک بی بی کگ عروسک بومی و سنتی یزد است که ریشه در آداب و آیین زرتشتیان یزد دارد. بی بی کگ با جنبه هایی از تقدس در هیبت زنی که لباس زنان زرتشتی را به تن دارد ظاهر می شود. بی بی کگ جنبه سرگرمی برای کودکان نداشت، بلکه بازتابی از تقدس و آیین بود. زنان زرتشتی در مکانی مقدس یا در سفره های آیینی نذر می کردند و در صورت برآورده شدن آرزوهایشان عروسک بی بی کگ را می دوختند و به آنجا پیشکش می کردند. قد بی بی کگ بین ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر بود که از پارچه سفید یا سبز دوخته می شد و با سوزن دوزی اجزای چهره اش را مشخص می کردند.

عروسک بی بی کگ در استان قزد که عروسکی زرتشتی محسوب می شود

 

برای مشاهده قیمت انواع عروسک دکوری رویعروسک پولیشیضربه بزنید

 

عروسک جلی – ابرکوه در استان یزد

عروسک جُلی عروسک دیگری است که در استان یزد و در شهستان ابرکوه به دست مردم این دیار ساخته می شود. اعضای بدن عروسک جلی از چوب، پارچه و پنبه بود. ساختمان عروسک در گذشته به شکل چلیپا بوده است، ولی امروزه تمام اسکلت بدن از پارچه و پنبه دوخته می‌شود. عروسک های جلی به شکل پیرمرد و یا پیرزن ساخته می شدند و میراث نامشهود فرهنگی منطقه ابرکوه بودند که شیوه پوشش مردم منطقه را نشان می دادند.

عروسک جلی ابرکوه یزد

 

عروسک لیلی – کهگیلویه و بویراحمد

نام این عروسک از داستان لیلی و مجنون گرفته شده است و نمادی از زیبایی در ادبیات ایران به شمار می رفته است. چرا که عروسکی که نامش را لیلی می گذاشتند، قد رعنا و چهره ای زیبا داشته است. لیلی در مناطقی از سه استان کهگیلویه و بویر احمد، چهار محال بختیاری و استان فارس برای کودکان ساخته می شده است.

عروسک لیلی کهگیلویه و بویر احمد فارس و چهارمحال بختیاری

 

عروسک بازبازک – ایل بختیاری

بازبازک به عنوان میراث فرهنگی ناملموس استان های خوزستان و چهار محال بختیاری در فهرست آثار ملی قرار گرفته است. بازبازک عروسکی است که دختران بختیاری در سنین پایین با دستان خود می‌سازند. تا با این روش مشق زندگی کرده باشند و دستمال بازی را که نوعی رقص سنتی است نیز بیاموزند. بازباز به کسی می گویند که می رقصد و تبدیل به اصطلاحی عروسکی در نمایش کودکانه نیز شده است. پسوند «ک» در پایان نام نیز شکل بیان کودکانه ای را نشان می دهد. بازبازک تمامی زیبایی ‌های لباس زنان بختیاری را دارا است. حتی گاهی در بعضی از نمونه ها از موی بُز یا موی دختران استفاده می کنند.

عروسک بازبازک عروسک ایل بختیاری

 

 

عروسک گلنار – روستای سامران در خراسان شمالی

گلنار متعلق به قوم کرمانج است و در روستای سامران ساخته می شود. گلنار نمایانگر لباس، آرایه‌های سر برای دختران، زنان و نوعروسان این منطقه است. همچنین مردم کرمانج عروسک‌هایی که هیبت مردانه دارند نیز می سازند که نشانه‌ هایی از لباس چوپانان، تازه دامادها و… را به تصویر می‌کشند.

عروسک گلنار - عروسک روستای سامران خراسان شمالی

 

عروسک دُهتُولوک – جزیره قشم در استان هرمزگان

قامت دُهتُولوک به اندازه دو بند انگشت است و میراث معنوی جزیره قشم به شمار می‌آید. در زبان مردم محلی دهتو به معنای دختر و لوک به معنی کوچک است. لباس این عروسک نیز براساس نوع پوشش زنان منطقه طراحی می شود که بی نهایت زیبا است. اما به دلیل باور عموم مردم محلی نباید هیبت و هیکل انسانی را کامل بسازند. در نتیجه دهتولوک با نقص ‌های عمدی ساخته می‌ شود تا یادآور ضعف انسان در برابر پروردگارش باشد.

عروسک دهتولوک جزیره قشم استان هرمزگان

 

عروسک لال‌ بهیگ – استان چهارمحال و بختیاری

منطقه عشایرنشین بازُفت وارث لال بهیگ به شمار می روند. لال بهیگ در زبان بومی به معنای عروس لال و یا عروس خاموش می باشد. بدن لال بهیگ از چوب بلوط و پارچه رنگی است که به شکل انتزاعی و بدون هیچ گونه تزئین و یا جزئیاتی به دور چوب پیچیده و ساخته می‌شود.

 

برای مشاهده قیمت انواع عروسک جیشی روی “عروسک جیشی همه کاره با تمام وسایل ضربه بزنید.

تمام شد
۹۹,۰۰۰ تومان
۶۵,۰۰۰ تومان
تمام شد
۴۵,۰۰۰ تومان
۹۲,۰۰۰ تومان

برای مشاهده قیمت انواع عروسک دخترانه روی “خرید عروسک دخترانه جدید و شیک” کلیک کنید